Opinie prawne

 Opinia dotycząca uśredniania godzin nauczycielom

OPINIA PRAWNA

dot. warunków przyznawania dodatku motywacyjnego oraz procedury organizowania nauczania indywidualnego

W odpowiedzi na pytania w przedmiocie warunków przyznawania dodatku motywacyjnego oraz procedury organizowania nauczania indywidualnego stwierdzam, co następuje.

  1. Dodatek motywacyjny

 Szczegółowe warunki przyznawania dodatku motywacyjnego oraz wysokość stawek tego dodatku określać ma regulamin wynagradzania nauczycieli ustanawiany przez organy prowadzące będące jednostkami samorządu terytorialnego (art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela). W kompetencji tej nie mieści się możliwość odbierania elementów wynagrodzenia przyznanego ustawą (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2008 r., IV SA/Wr 176/2008, LEX nr 519088).

Tym samym organ prowadzący może w regulaminie wynagradzania nauczycieli oznaczyć jedynie warunki wymagane do uzyskania dodatku motywacyjnego oraz jego wysokość. Nie ma on natomiast upoważnienia do określania zasad pozbawiania nauczycieli tego dodatku.

Zgodnie z regulaminem dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego szkół i placówek, dla których organem prowadzącym jest Powiat Kwidzyński, stanowiący załącznik nr 1 do uchwały nr XXXVII/222/2009 z dnia 26 października 2009 r. wysokość dodatku motywacyjnego nie może być niższa niż 5% i wyższa niż 20% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela.

W kontekście powyższych wywodów, należy odnotować, iż wskazany regulamin w zakresie warunków przyznawania dodatku motywacyjnego nie wykracza poza delegację ustawową i w sposób jasny określa wysokość przedmiotowego składnika wynagrodzenia.

Nie ulega więc wątpliwości, iż pozbawienie nauczycieli należnego im dodatku motywacyjnego stanowi w tym przypadku wykroczenie przeciwko prawom pracowniczym (art. 282 § 1 pkt 1 kodeksu pracy). Obowiązkiem pracodawcy jest bowiem terminowe wypłacanie wynagrodzeń, a nie uzyskiwanie na nie środków finansowych. Z punktu widzenia treści stosunku pracy (w tym zwłaszcza praw pracowniczych) jest całkowicie obojętne z jakiego źródła pracodawca uzyskuje środki na wynagrodzenia. Jest to efekt podstawowej cechy tego stosunku prawnego, w którym pracodawca ponosi ryzyko prowadzonej działalności, które tym samym nie obciąża pracowników. Obowiązek pracodawcy polega więc na terminowym wypłacaniu wynagrodzeń za pracę i w stosunku do takiego obowiązku należy odnosić jego winę (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000 r., I PKN 516/99, OSNP 2001/16/516).

2. Nauczanie indywidualne a godziny ponadwymiarowe

Przez godzinę ponadwymiarową rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy.

Zgodnie z art. 80 kodeksu pracy wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią.

Przepis art. 81 § 1 kodeksu pracy stanowi, iż pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 sierpnia 1987 r. (uchwała SN z dnia 6 sierpnia 1987 r. III PZP 29/87, OSNC 1989, nr 1, poz. 9) stanął na stanowisku, iż nauczyciel nie zachowuje prawa do wynagrodzenia za nieodbyte godziny ponadwymiarowe tylko wtedy, gdy przeszkoda (także niezawiniona) w ich odbyciu leży po jego stronie. Jeżeli natomiast nie odbył tych lekcji z innych przyczyn, chociażby niezawinionych, a nawet niezależnych od szkoły, zachowuje prawo do takiego wynagrodzenia. Szkoła bowiem, a nie nauczyciel, odpowiada za prawidłową organizację pracy i na niej spoczywa obowiązek umożliwienia nauczycielowi realizacji godzin pracy (także ponadwymiarowych) zgodnie z planem pracy dydaktycznej. Identyczne zasady obowiązują także w przypadku nieodbycia godzin ponadwymiarowych w ramach indywidualnych lekcji z powodu choroby lub innej przeszkody występującej po stronie ucznia, jeżeli nauczyciel był gotowy do świadczenia pracy, taką bowiem przeszkodę w wykonaniu pracy należy utożsamiać z przeszkodą leżącą po stronie szkoły. Warto w tym miejscu odnotować, iż z powyższym poglądem koresponduje stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 5 lipca 2010 r. wyrażone w odpowiedzi na interpelację poselską nr 16465. Wskazuje się w nim, iż nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe niezrealizowane z powodu choroby ucznia objętego nauczaniem indywidualnym.

 Tomasz Gryczan – Dział Prawny Zarządu Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność”

 

 3.Przerwa na karmienie dla nauczycieli    Przepis art. 69 ust.2 Kraty Nauczyciela stanowi:

Art. 69. [Przerwy w pracy dla kobiety karmiącej]
1.(uchylony).
2.W razie gdy czas pracy kobiety karmiącej dziecko wynosi ponad 4 godziny ciągłej pracy dziennie, przysługuje jej prawo korzystania z jednej godziny przerwy wliczanej do czasu pracy.

Oznacza to, że przepis art. 69 ust. 2 Karty Nauczyciela daje
nauczycielce prawo do jednej godzinnej przerwy w pracy na karmienie dziecka. Okres przerwy wliczany jest do czasu pracy i nauczycielka zachowuje za ten okres prawo do wynagrodzenia. Nauczycielce, której czas pracy jest krótszy niż 4 godziny dziennie, przerwa nie przysługuje. Przerwa w pracy wynosi jedną godzinę i nie może być odbierana w częściach, np. po pół godziny. Przerwa wliczana jest do czasu pracy, wobec czego za ten okres nauczycielce przysługuje wynagrodzenie.
Przepis ten jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 187 Kodeksu pracy., w związku z czym okres przerwy nie może być dzielony na części. art. 187 KP dopuszcza dwie przerwy w pracy (półgodzinne i 45-minutowe) ale w związku z uregulowaniem kwestii przerw na karmienie w Karcie Nauczyciela przepisu art. 187 KP nie stosujemy do Nauczycieli.

Z poważaniem

Tomasz Rudkiewicz

Dział Prawny Zarządu Regionu Małopolska NSZZ „Solidarność”

 

 

Komentarze są wyłączone.